Aqşin Evrən - Sevgi məktubumuzu da nisyə dəftərinə yazdıq
13/05/2014
Gün var qəsrə bərabər
(Çingiz Aytmatov üçün)
Elə bu sabah Qazaxıstan çöllərində
bir atom bombası siqaret yandırdı,
Qızılı dişlərini qabardıb tüstü üfürdü səmaya
elə bu sabah
Elə bu sabah
pensiyasını corabına qoyan sonuncu nənə də öldü
Daha pulun da dadı-duzu qalmadı...
Və anamın dizlərindəki duz ağrı verdikcə,
Nənəm süfrəmizdəki son çimdik duzu başıma çevirdikcə
bütün duz yataqlarında zorlanırdı uşaqlığım...
İndi mənim ən doğmalarımla da aramda bircə bağ qalıb:
Uzaqlığım.
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah
uşaqlığımı oraya – ilk dəfə meyvə oğurladığım nar ağacına bağlayıb qaçdım
Dalımca ağlayıb dabanlarını “Yer”ə döydü uşaqlığım,
Anam məni aldatdı ki, zəlzələdir bu
Gübrəli göz yaşım axıb böyütdü ağacı
Fındıq dabanlarım üyütdü nəhəng Yer kürəsini
...böyüdü ağac və uşaqlığım ipdən asılı qaldı
Beləcə, nar ağacı dönüb oldu dar ağacı
elə bu sabah
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah
atam ayaqqabımı geyinəndə öyrəndim ki,
əslində, mən böyümürəm, atam qocalır
Elə bu sabah öyrəndim ki,
əslində, pis hərəkətimiz zamanı atamız bizə şillə vurmur,
Doğru gələcək üçün üzümüzdə əl çalır
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah öyrəndim ki,
atamla anam ayrılanda oxuyubmuşam
Gülüstan müqaviləsini
Mən parfüm vitrinlərində axtarmışam ana qoxusunu
Mən pampers reklamlarında eşitmişəm ana səsini
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah öyrəndim ki,
Torpağını bütöv saxlamaq üçün əlinin yarısını itiribmiş atam
daha yaxşı qardaş qazanmaq üçün ərə gedibmiş bacım
Elə bu sabah öyrəndim ki,
Yer kürəsi günəş ətrafında fırlanmaqla
bizə bir şeyi demək istəyir:
“Qaçın!
İnsanlar qaçın!”
Yeraltı çaylar dənizə axır
Uşaqlığı qocalar evində
Qocalığı uşaq evində keçən bir ömürəm, maestro
Köhnə şalvarımın cibindən çıxan 20 qəpiyə sevinmək
Oğlumun aldığı təzə çəliklə şikəst qalmaq olub peşəm
Mən qucağına körpə alıb bətninə körpə ala bilməyən anayam
Mən südəmər körpənin ağzında kəsilən döşəm
Qocalıq...
Bu məğlubun yaşadığı otel – ölü Mədain xarabaları
Sürülməmiş qəzaya uğrayan ilk maşınlar – əlil arabaları
Yəni ayaqların itirmiş bir şagirdə ayaqqabı ölçüsü
sıradan bir rəqəmdi, iki aldığı riyaziyyatdı
Doğmaların torpaqda gizlənməsi ən dəhşətli gizlənqaç,
ən dəhşətli zarafatdı
Həvvanın dişlədiyi qadağan olunmuş meyvədir
Nyutonun başına düşən alma
Bəlkə də, budur kişi və qadın arasındakı cəzbetmənin sirri
Bəlkə də, İsaak Nyutondur Həvvanın məşuqu,
yaradılışın Adəm peyğəmbəri.
Deyirlər, Allah dünyanı altı günə yaradıb
Mənsə yeddinci gün, yəni bazar günü doğulmuşam
Bəlkə də, elə bu səbəbdən Allahla rastlaşmamışam
Növlərin mənşəyində suda-quşda yaşayandı insan
yəni, yatağında duş qəbul etməkdi ağlamaq
Maestro, vallah, dərd o deyil ki, ölürsən
Dərd odur ki, ilk ehtiraslandırdığın qadın meyitini yuyan ölüyuyandı,
gözəl bir mürdəşirdi
Nə bir qram az, nə bir qram çox:
yaşam boyu hamamda tökdüyün kir qədər torpaq tökərlər məzarına
Qayda budur: Ateistlər də kapitalist ölürlər
Əslində, qız uşağı doğan qadınlar leqal feministdilər
Terroristlərin göbəyi saatlı bombanın yanlış məftili kimi kəsilər
Yəni bir körpənin 10-a kimi sayması
başqa birinin son 10 saniyəsi olur bəzən
Bəzən insan yaşa dolmur, yaşla dolur
Yəni bizim yaşımız həmişə torbada qalan lotereya rəqəmləridi
Maestro,
kainatın ən müqəddəs rəqəmləri pampers nömrələridi.
Son sevgi məktubumuzu da nisyə dəftərinə yazdıq
bu, ölüb getmiş müştəridən qalan əbədi borcdu
İmsakda göz yaşımızı içməklə,
iftarda öz içimizi yeməklə
Bizim orqanizmimiz xoşbəxtliyə orucdu
Mədəni edamdı,
ən ağrılı pəhrizdi
qadının sevdiyi kişini bədənindən arıqlaması
Ömrü yaşamaq deyil, ömrü ölməkdi,
Tanrını yamsılamaqdı kişi tənhalığı
Çünki elə yarandığı gün kişini qabırğa şəklində tərk etmişdi qadın.
/1937.az/
(Çingiz Aytmatov üçün)
Elə bu sabah Qazaxıstan çöllərində
bir atom bombası siqaret yandırdı,
Qızılı dişlərini qabardıb tüstü üfürdü səmaya
elə bu sabah
Elə bu sabah
pensiyasını corabına qoyan sonuncu nənə də öldü
Daha pulun da dadı-duzu qalmadı...
Və anamın dizlərindəki duz ağrı verdikcə,
Nənəm süfrəmizdəki son çimdik duzu başıma çevirdikcə
bütün duz yataqlarında zorlanırdı uşaqlığım...
İndi mənim ən doğmalarımla da aramda bircə bağ qalıb:
Uzaqlığım.
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah
uşaqlığımı oraya – ilk dəfə meyvə oğurladığım nar ağacına bağlayıb qaçdım
Dalımca ağlayıb dabanlarını “Yer”ə döydü uşaqlığım,
Anam məni aldatdı ki, zəlzələdir bu
Gübrəli göz yaşım axıb böyütdü ağacı
Fındıq dabanlarım üyütdü nəhəng Yer kürəsini
...böyüdü ağac və uşaqlığım ipdən asılı qaldı
Beləcə, nar ağacı dönüb oldu dar ağacı
elə bu sabah
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah
atam ayaqqabımı geyinəndə öyrəndim ki,
əslində, mən böyümürəm, atam qocalır
Elə bu sabah öyrəndim ki,
əslində, pis hərəkətimiz zamanı atamız bizə şillə vurmur,
Doğru gələcək üçün üzümüzdə əl çalır
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah öyrəndim ki,
atamla anam ayrılanda oxuyubmuşam
Gülüstan müqaviləsini
Mən parfüm vitrinlərində axtarmışam ana qoxusunu
Mən pampers reklamlarında eşitmişəm ana səsini
Hər şey elə bu sabah baş verdi...
Elə bu sabah öyrəndim ki,
Torpağını bütöv saxlamaq üçün əlinin yarısını itiribmiş atam
daha yaxşı qardaş qazanmaq üçün ərə gedibmiş bacım
Elə bu sabah öyrəndim ki,
Yer kürəsi günəş ətrafında fırlanmaqla
bizə bir şeyi demək istəyir:
“Qaçın!
İnsanlar qaçın!”
Yeraltı çaylar dənizə axır
Uşaqlığı qocalar evində
Qocalığı uşaq evində keçən bir ömürəm, maestro
Köhnə şalvarımın cibindən çıxan 20 qəpiyə sevinmək
Oğlumun aldığı təzə çəliklə şikəst qalmaq olub peşəm
Mən qucağına körpə alıb bətninə körpə ala bilməyən anayam
Mən südəmər körpənin ağzında kəsilən döşəm
Qocalıq...
Bu məğlubun yaşadığı otel – ölü Mədain xarabaları
Sürülməmiş qəzaya uğrayan ilk maşınlar – əlil arabaları
Yəni ayaqların itirmiş bir şagirdə ayaqqabı ölçüsü
sıradan bir rəqəmdi, iki aldığı riyaziyyatdı
Doğmaların torpaqda gizlənməsi ən dəhşətli gizlənqaç,
ən dəhşətli zarafatdı
Həvvanın dişlədiyi qadağan olunmuş meyvədir
Nyutonun başına düşən alma
Bəlkə də, budur kişi və qadın arasındakı cəzbetmənin sirri
Bəlkə də, İsaak Nyutondur Həvvanın məşuqu,
yaradılışın Adəm peyğəmbəri.
Deyirlər, Allah dünyanı altı günə yaradıb
Mənsə yeddinci gün, yəni bazar günü doğulmuşam
Bəlkə də, elə bu səbəbdən Allahla rastlaşmamışam
Növlərin mənşəyində suda-quşda yaşayandı insan
yəni, yatağında duş qəbul etməkdi ağlamaq
Maestro, vallah, dərd o deyil ki, ölürsən
Dərd odur ki, ilk ehtiraslandırdığın qadın meyitini yuyan ölüyuyandı,
gözəl bir mürdəşirdi
Nə bir qram az, nə bir qram çox:
yaşam boyu hamamda tökdüyün kir qədər torpaq tökərlər məzarına
Qayda budur: Ateistlər də kapitalist ölürlər
Əslində, qız uşağı doğan qadınlar leqal feministdilər
Terroristlərin göbəyi saatlı bombanın yanlış məftili kimi kəsilər
Yəni bir körpənin 10-a kimi sayması
başqa birinin son 10 saniyəsi olur bəzən
Bəzən insan yaşa dolmur, yaşla dolur
Yəni bizim yaşımız həmişə torbada qalan lotereya rəqəmləridi
Maestro,
kainatın ən müqəddəs rəqəmləri pampers nömrələridi.
Son sevgi məktubumuzu da nisyə dəftərinə yazdıq
bu, ölüb getmiş müştəridən qalan əbədi borcdu
İmsakda göz yaşımızı içməklə,
iftarda öz içimizi yeməklə
Bizim orqanizmimiz xoşbəxtliyə orucdu
Mədəni edamdı,
ən ağrılı pəhrizdi
qadının sevdiyi kişini bədənindən arıqlaması
Ömrü yaşamaq deyil, ömrü ölməkdi,
Tanrını yamsılamaqdı kişi tənhalığı
Çünki elə yarandığı gün kişini qabırğa şəklində tərk etmişdi qadın.
/1937.az/